اپلیکیشن شبکه جام جم
دریافت نسخه اندروید

مشاهده خبر

پیشینه یلدا در ایران به چه زمانی برمی گردد؟

صبح پارسی امروز همزمان با آخرین روز پاییز با موضوع شب یلدا و بررسی ریشه های آن بر روی آنتن رفت.

برنامه صبحگاهی «صبح پارسی» که از دو شنبه تا جمعه هر هفته ساعت 9 صبح به تهیه کنندگی علیرضا نظارت و ابراهیم ارجمندی بر روی آنتن شبکه جام جم می رود، با موضوع شب یلدابر روی آنتن رفت. در این برنامه پس از پخش آیتم هایی از جمله ورزش صبحگاهی، میز فرهنگی، اخبار ویژه و نماهنگ هایی با موضوع انگیزشی و با تصاویری از طبیعت، فرشید فهیم و آلاء خامه یار با مریم معانی باستان شناس ایرانی و عبدالمهدی مستکین کارشناس ادبیات فارسی به گفت و گو نشستند.

در بخش اول گفت و گو مریم معانی گفت: یلدا برگرفته از افسانه بسیار کهنی است که در قرون متاخر تغییراتی در آن رخ داده اما برگرفته از آیین کهن مهری است که برای ما به یادگار مانده است که بر اساس آن ماه و خورشید فقط در همین یک شب از سال می توانند همدیگر را ببینند. مشابه آن نیز در داستان های کودکانه ماجرای ننه سرمایی است که همه خانه را خانه تکانی می کند و منتظر است تا عمو نوروز بیاید اما عمو نوروز دیر می کند و او خوابش می برد و وقتی عمونوروز می آید هدیه او را کنارش می گذارد تا وقتی ننه سرما بیدار شد بداند که  عمو نوروز آمده و او خواب بوده است. ننه سرما هم هر سال خوابش می برد و به امید سال بعد می ماند که عمونوروز را ببیند.

وی تصریح کرد: آیین مهر یکی از کهن ترین آیین ها بوده و به دوران پسا زرتشت می رسد. رد پای این آیین را در مکان ها و ادیان مختلف می بینیم.

این باستان شناس بیان کرد: در ایران باستان جوامعی که بیشتر کشاورز و دامپرور بودند در طبیعت که می گشتند تضادهایی را می دیدند و با آن ها زندگی می کردند. تضادهایی مثل شب و روز، سپیدی و سیاهی، سرما و گرما و نیکی و بدی. از بین این تضادها آنهایی که نشانه های خوب داشتند را خدای خوب و آن ویژگی هایی که نشانه های بد داشتند را خدای بد می دانستند و به همین دلیل روشنایی و روز را که زمان بالندگی و کار و گرما بود دوست داشتند و نشانه های خدای خوب می دانستند در نتیجه شب هنگام سعی می کردند با آتش روشن کردن تاریکی را دور کنند و ردپای پلیدی را از زندگی خود کنار بزنند.

معانی ادامه داد: چون این اقوام کشاورز هستند و معمولا کار ندارند و در شب های زمستان که هم سرد است هم تاریک و طولانی سعی می کردند دور هم جمع شوند، آتش روشن کنند و با مراسم هایی که انجام می دادند سرما و سختی زمستان را کمتر کنند و جان سالم به در ببرند. یکی از جشن ها که با آغاز زمستان برگزار می شد جشن شب چله بود که با آغاز چله بزرگ که 40 روز بود انجام می شد و شب اول دی ماه بود.

وی درباره نحوه برگزاری مراسم شب یلدا در دوران گذشته افزود: مراسم یلدا به این صورت بود که بزرگ خاندان در خانه خود -که معمولا تمیز ترین و بهترین خانه را داشت و دارای اتاق هایی بود که در دوران متاخرتر به آن اورسی گفته می شد- کرسی در وسط می گذاشتند و لحاف بزرگی را روی آن می انداختند که معمولا از جنس مخمل بود. زیر کرسی منقل با آتش می گذاشتند که گرما را حفظ کند و معمولا روی لحاف کرسی رو انداز می انداختند - بسته به اینکه متعلق به چه منطقه ای بود رو انداز انتخاب می شد مثلا در یزد رو اندازها ترمه و در کرمان پته بود.- روی کرسی نیز تنقلات و وسایلی که برای انجام جشن تدارک دیده بودند روی آن می چیدند.

محقق حوزه باستان شناسی ادامه داد: در این مراسم تمامی افراد فامیل و بی بضاعت ها که حتی گاهی فامیل هم نبودند شرکت می کردند و از این جشن بهره مند می شدند. میوه های باقی مانده از تابستان و پاییز، خشکباری که نگهداری کرده بودند، خربزه، سیب، به، انار، هندوانه و انگور سر سفره می گذارند.

معانی اظهار داشت: شب چله جزو تقویم عامیانه مردم ایران است که بر اساس باورها، تجارب و طی هزاران سال ایجاد می شود و از نظر مردم شناسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. کل سال به دو بخش سرما و گرما تقسیم می شده و مردم برای اینکه بتوانند از سرمای زمستان جان سالم به در ببرند و غذای خود را با یکدیگر تقسیم کنند تا کسانی که از این مواهب بهره مند نیستند نیز بتوانند زنده بمانند.

وی خاطرنشان کرد: دو سند مهم از قدمت آیین مهر در ایران و بازه آناتولی تا هندداریم. یکی پیمان نامه ای بین شاه میتانی و شاه ایتی که در آن از مهر به عنوان گواهی بر پیمان بین این دو پادشاه نام برده شده و در قدیمی ترین متون هندی هم چنین چیزی را داریم که خدای مهر نگهدارنده پیمان ها است و مردم را نگهبانی می کند.

در بخش دوم گفت و گو مستکین –کارشناس ادبیات برنامه- گفت: ایرانیان چون دهقان نژاد بودند وقتی شب چله می آمد با دو رویکرد "امید" و "زایش نور" به این واقعه می نگریستند. این مناسبت در اوج آغاز دی ماه و در اوج استخوان سوزی زمستان بوده است با نمادهایی که معمولا از تابستان به وسیله آن ها رونمایی می کرده اند مثل هندوانه جشنی را برگزار می کردند.

وی تصریح کرد: باغبانان در اوج آذرماه که وارد دی می شوند بازوان درختان را قطع می کنند درست است که درخت در خزان شاید اذیت شود اما این بریدن نوید رشد و شکوفندگی در بهار را می دهد. ایرانیان هم  به پاس اینکه می دانستند گرما چه برکتی برایشان دارد در اوج سرما به پاسداشت خورشید این جشن را برگزار می کردند.

این کارشناس ادبیات فارسی در پایان صحبتهایش گفت: اولین روز پس از شب چله به عنوان "خُور روز" نامیده می شود چون از تاریکی شب های زمستان کم شده و به تابش خورشید اضافه می شود. بزرگان فامیل با سخن گفتن از گذشته برای فرزندان خود از این آیین دیرینه تعریف می کردند.

آخرین اخبار

چه بازی هایی برای کودکان مناسب است اکبرزاده: فعالان میراث فرهنگی باید بیشتر از جراحان مغز درس بخوانند/ بازیگر معروفی که در ۴ سالگی باقالی میفروخت همزمان با روز غزه؛ پژوهشگر حوزه فلسطین به برنامه «صبح پارسی» دعوت شد شب نشینی میزبان بازیگر سریال "متهم گریخت" می شود. پیشینه دانشنامه در ایران به چه زمانی باز می گردد؟/ برای انتقال بهتر احساسات نوازش های کلامیمان را شخصی سازی کنیم زیتون با موضوع علل و راه های درمان بیماری های پروستات به روی آنتن رفت کریم قربانی: به عشق همسرم ۱۴ سال مجرد زندگی کردم/ ماجرای شنیدنی اولین دختری که توانست در تبریز کارت بازرگانی دریافت کرد اخوان: انتخاب صحیح باید بر اساس مراحل و اصول منطقی صورت گیرد روز دایره المعارف، موضوع اصلی برنامه «صبح پارسی» فردا بازیگر شمالی تلویزیون به «شب نشینی» می آید فراخوان برگزاری مسابقه "انقلاب از دریچه هنر" در شبکه جهانی جام جم پخش بازی های لیگ برتر از جام جم انتخاب های زندگی موضوع اصلی برنامه «صبح پارسی» فردا مدیر عامل شرکت ملی پست ایران ، به شبکه جهانی جام‌جم می‌آید کنکاش بررسی می کند اهمیت ضرب المثل ها در زبان و ادبیات فارسی با میهمانان ورزش ایران همراه باشید بازیگر سریال نیسان آبی: من در سینما ادب شدم / بازیگر معروفی که در اولین اجرای خود نقش الاغ را ایفا کرد تاب آوری، مهم ترین مولفه برای امیدوارانه زندگی کردن است شهرام عبدلی مهمان «شب نشینی» می‌شود اشتغال بانوان موضوع اصلی برنامه «صبح پارسی» فردا شب نشینی کنار زاینده رود پخش بازی های لیگ برتر از جام جم برای تقویت پوست و مو چه دمنوشی مناسب است؟ امیدوار باشید دارنده رکورد روپایی ایران مهمان «شب نشینی» می‌شود اولین مرد ایرانی که توانست به مجلس سوئد راه پیدا کند/ حاکم زاده: کار پرستاری من روی خوانندگی ام تاثیر می‌گذارد سلامت پوست و مو از موضوعات پربیننده برنامه رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و سوئد مهمان «شب نشینی» می‌شود زیتون و طرح تازه های پزشکی وقاری: ایفای نقش در تلویزیون، بازیگر را به مردم نزدیک‌تر می‌کند / نگاه متفاوت مرد حلقه‌ای جهان به نام هولاهوپ بازی های مناسب برای کودکان موضوع اصلی برنامه «صبح پارسی» فردا مهدی اخوان: برای نو شدن از اهداف کوچک شروع کنیم ارباب حلقه‌های ایران مهمان «شب نشینی» می‌شود تلفیق فرهنگ و هنر با محیط زیست در جام جم امیر عبداللهیان، وزیر امور خارجه: شورای عالی ایرانیان خارج از کشور بعد از ۱۴ سال با ریاست شخص رئیس جمهور برگزارشد مستند " روز نوزدهم" از آنتن جام جم مشاور را از جام جم ببینید برنامه تلویزیونی کنکاش با حضور وزیر امور خارجه کشورمان ایثار و انفاق از برجسته ترین ویژگی های رفتاری و اخلاقی حضرت فاطمه (س) سفر به سرزمین کاج ها سیاهپوشی «شب نشینی» همزمان با شهادت حضرت زهرا (س) تربیت فرزند موضوع اصلی برنامه «صبح پارسی» فردا زنان امروز چطور می توانند حضرت زهرا (س) را اسوه خود قرار دهند؟ اسکی باز صحرانوردی استقامت به جام جم می آید کوتاهی عمر ام ابیها(س) یکی از علل شناخت محدود بشر از فضائل ایشان نمایش «کوچه های بنی هاشم» نمایشی میدانی که در نوع خود بی نظیر است چاپ چند کتاب به زبان انگلیسی توسط مترجمی که دچار فلج اطفال بود/ حسن اسدی: از تاثیر نقش تئاتر جدیدم پرخاشگر شده ام!؛ در جوانی مانیتورهای اتاق فرمان برایم شبیه سفینه ها بود سوگواره یاس کبود در شب نشینی جام جم راه هایی برای شناخت بهتر نیما یوشیج و خدمات او به شعر و ادب فارسی

ارسال دیدگاه


ارسال

جهت مشاهده دیدگاه های کاربران کلیک نمایید

دیدگاه ها